عادت های اشتباه هنگام اجابت مزاج که می توانند به سلامت مقعد آسیب بزنند

اجابت مزاج بخشی کاملا طبیعی از عملکرد دستگاه گوارش است، اما عادت هایی که هنگام رفتن به توالت داریم می توانند روی سلامت روده و ناحیه مقعد تاثیر بگذارند. زور زدن برای دفع، نشستن طولانی روی توالت، نادیده گرفتن احساس دفع و مصرف ناکافی فیبر از جمله رفتارهایی هستند که ممکن است زمینه یبوست یا بعضی مشکلات ناحیه مقعد را فراهم کنند.

بسیاری از افراد زمانی به این عادت ها توجه می کنند که با علائمی مانند درد هنگام دفع، خون روی دستمال توالت، خارش یا ناراحتی مقعد مواجه شده اند. در حالی که اصلاح عادت دفع می تواند بخشی مهم از پیشگیری از این مشکلات باشد.

NIDDK زور زدن هنگام دفع و نشستن طولانی روی توالت را از عوامل مرتبط با هموروئید می داند و برای کاهش مشکلات ناشی از یبوست نیز مصرف فیبر، مایعات و فعالیت بدنی را توصیه می کند.

چرا عادت دفع اهمیت دارد؟

دفع طبیعی نباید به یک فرایند طولانی و همراه با فشار شدید تبدیل شود. اگر فرد به طور مرتب برای خروج مدفوع زور بزند، مدت زیادی روی توالت بنشیند یا با مدفوع بسیار خشک و سفت مواجه باشد، فشار بیشتری به ناحیه انتهایی دستگاه گوارش وارد می شود.

برای مثال، فشار مکرر هنگام اجابت مزاج یکی از عوامل شناخته شده مرتبط با ایجاد یا تشدید هموروئید است. عبور مدفوع سفت و بزرگ نیز می تواند باعث ایجاد پارگی در پوشش مقعد شود.

بنابراین سلامت ناحیه مقعد فقط به استفاده از پماد یا درمان بعد از ایجاد بیماری وابسته نیست. نحوه دفع نیز اهمیت دارد.

اشتباه اول؛ زور زدن برای دفع

یکی از عادت های نامناسب این است که فرد حتی زمانی که دفع به راحتی انجام نمی شود، برای مدت طولانی فشار وارد کند.

این اتفاق معمولا در افرادی که یبوست دارند بیشتر دیده می شود. مدفوع خشک و سفت به راحتی حرکت نمی کند و فرد تصور می کند با فشار بیشتر می تواند مشکل را حل کند.

در حالی که زور زدن مکرر فشار وارد شده به عروق ناحیه مقعد را افزایش می دهد و یکی از عوامل مرتبط با بواسیر محسوب می شود. NIDDK به طور مشخص زور زدن هنگام اجابت مزاج را در میان عوامل ایجاد هموروئید قرار داده است.

اگر دفع مرتب نیاز به فشار زیاد دارد، بهتر است علت مشکل بررسی شود و به جای تبدیل زور زدن به یک عادت روزانه، روی اصلاح یبوست تمرکز شود.

اشتباه دوم؛ نشستن طولانی روی توالت

تلفن همراه باعث شده زمان حضور بسیاری از افراد در توالت بیشتر از چیزی باشد که برای دفع نیاز دارند.

ممکن است دفع در چند دقیقه تمام شده باشد، اما فرد همچنان مشغول خواندن پیام ها، شبکه های اجتماعی یا تماشای ویدیو باشد.

این عادت چندان بی اهمیت نیست. نشستن طولانی روی توالت یکی از عوامل مرتبط با هموروئید است.

اگر دفع تمام شده است، دلیلی برای ادامه نشستن وجود ندارد. بهتر است استفاده از تلفن همراه، مطالعه یا فعالیت های دیگر را به خارج از توالت منتقل کنید.

اشتباه سوم؛ نادیده گرفتن مداوم احساس دفع

بعضی افراد به دلیل شلوغی محل کار، نبود سرویس بهداشتی مناسب یا عادت شخصی، دفع را بارها به تعویق می اندازند.

اگر احساس نیاز به اجابت مزاج وجود دارد، بهتر است در صورت امکان به آن پاسخ داده شود. NIDDK در توصیه های مربوط به درمان و پیشگیری از یبوست، تلاش برای داشتن الگوی منظم دفع و ایجاد زمان کافی برای اجابت مزاج را مطرح می کند.

به خصوص اگر فرد از قبل مستعد یبوست باشد، بهتر است دفع را به یک فعالیت عجولانه یا کاری که همیشه به تعویق می افتد تبدیل نکند.

اشتباه چهارم؛ مصرف کم فیبر

رژیم غذایی نقش بسیار مهمی در شکل و قوام مدفوع دارد.

سبزیجات، میوه ها، حبوبات و غلات کامل از منابع شناخته شده فیبر هستند. دریافت فیبر کافی می تواند مدفوع را نرم تر و عبور آن را آسان تر کند. NIDDK نیز مصرف مواد غذایی پر فیبر را برای نرم شدن مدفوع و کاهش فشار هنگام دفع توصیه می کند.

افرادی که رژیم آنها بیشتر از مواد غذایی کم فیبر تشکیل شده است ممکن است بیشتر مستعد یبوست شوند.

البته افزایش فیبر بهتر است تدریجی باشد. اگر فردی سال ها فیبر کمی مصرف کرده است، اضافه کردن مقدار بسیار زیاد آن در یک روز ممکن است باعث نفخ و ناراحتی شود.

اشتباه پنجم؛ مصرف مایعات ناکافی

فیبر برای عملکرد مناسب به دریافت کافی مایعات نیاز دارد.

NIDDK توصیه می کند در کنار مصرف مواد غذایی حاوی فیبر، آب و سایر مایعات مناسب نیز مصرف شوند تا فیبر بتواند بهتر به نرم شدن مدفوع کمک کند.

مقدار مورد نیاز مایعات برای همه افراد یکسان نیست و شرایط جسمی، فعالیت، آب و هوا و بیماری های زمینه ای می توانند روی آن تاثیر بگذارند.

اگر پزشک به دلیل بیماری خاصی محدودیت مصرف مایعات تعیین کرده است، همان توصیه پزشکی باید در اولویت قرار گیرد.

مدفوع سفت چگونه به ناحیه مقعد آسیب می زند؟

مدفوع بسیار خشک یا بزرگ ممکن است هنگام عبور فشار و کشش بیشتری به کانال مقعد وارد کند.

یکی از مشکلاتی که در چنین شرایطی ممکن است ایجاد شود شقاق مقعد است. شقاق یک پارگی کوچک در بافت پوشاننده مقعد است و یبوست، زور زدن و عبور مدفوع سفت یا بزرگ از علل شایع آن محسوب می شوند.

درد هنگام اجابت مزاج و مشاهده خون از علائم شناخته شده این مشکل هستند. در بعضی بیماران ممکن است درد برای مدتی بعد از دفع نیز ادامه داشته باشد.

به همین دلیل اگر دفع مرتب دردناک شده است، بهتر است مشکل فقط با مصرف خودسرانه پماد پوشانده نشود و علت درد مشخص شود.

آیا درد هنگام دفع همیشه ناشی از یک بیماری است؟

گاهی یک دوره کوتاه یبوست می تواند باعث ناراحتی موقت هنگام دفع شود. اما درد شدید، مکرر یا طولانی نیاز به توجه بیشتری دارد.

NHS تاکید می کند که درد مقعد علت های مختلفی دارد و فرد نباید علت آن را به تنهایی تشخیص دهد. یبوست و بواسیر از جمله علت های رایج هستند، اما مشکلات دیگری نیز می توانند باعث درد شوند.

اگر درد چند بار تکرار شده یا با خونریزی، تورم یا سایر علائم همراه است، بررسی پزشکی منطقی تر از ادامه خوددرمانی خواهد بود.

فرق بواسیر با زخم ناشی از دفع چیست؟

بواسیر و پارگی بافت مقعد ممکن است هر دو با خونریزی هنگام اجابت مزاج همراه شوند، اما ماهیت آنها متفاوت است.

ویژگی	بواسیر	پارگی مقعد
نوع مشکل	تورم عروق و بافت هموروئیدی	پارگی بافت پوشاننده مقعد
ارتباط با یبوست	دارد	دارد
خونریزی	ممکن است دیده شود	ممکن است دیده شود
درد شدید هنگام دفع	در همه انواع وجود ندارد	بیشتر دیده می شود
زور زدن	می تواند آن را تشدید کند	می تواند در ایجاد آن نقش داشته باشد

بواسیر داخلی ممکن است خونریزی داشته باشد اما بدون درد باشد، در حالی که پارگی مقعد اغلب با درد هنگام عبور مدفوع همراه است.

با این حال، این تفاوت ها برای تشخیص قطعی کافی نیستند.

آیا تمیز کردن زیاد هم می تواند مشکل ساز شود؟

بهداشت ناحیه مقعد مهم است، اما تمیز کردن خشن یا مکرر پوست می تواند باعث تحریک شود.

Healthdirect توصیه می کند ناحیه پس از دفع به شکل ملایم تمیز و خشک شود.

اگر فرد به دلیل احساس خارش مرتب پوست را با فشار زیاد پاک کند، ممکن است حساسیت و ناراحتی بیشتر شود.

بنابراین هدف باید تمیز نگه داشتن ناحیه بدون ایجاد اصطکاک و تحریک غیر ضروری باشد.

برای داشتن دفع راحت تر چه کار کنیم؟

برخلاف تصور، داشتن دفع راحت فقط به یک دارو وابسته نیست. مجموعه ای از عادت های ساده می تواند عملکرد دستگاه گوارش را بهتر کند.

چند مورد مهم عبارتند از:

• مصرف مواد غذایی حاوی فیبر

• نوشیدن مایعات کافی

• فعالیت بدنی منظم

• پرهیز از زور زدن

• محدود کردن زمان نشستن روی توالت

• پاسخ دادن به احساس طبیعی دفع

• بررسی یبوست مداوم

NIDDK مصرف فیبر کافی، مایعات و فعالیت بدنی را در میان اقدامات مهم برای پیشگیری و درمان یبوست قرار می دهد.

آیا فعالیت بدنی روی دفع تاثیر دارد؟

کمبود فعالیت بدنی یکی از عواملی است که می تواند با یبوست ارتباط داشته باشد. NIDDK نیز فعالیت بدنی ناکافی را در میان عواملی قرار می دهد که ممکن است در یبوست نقش داشته باشند.

این موضوع به این معنی نیست که هر فرد مبتلا به یبوست فقط با ورزش درمان می شود. رژیم غذایی، مصرف مایعات، داروها و بعضی بیماری های زمینه ای نیز می توانند در این مشکل نقش داشته باشند.

اما برای فردی که بخش زیادی از روز را پشت میز می نشیند، اضافه کردن پیاده روی و تحرک به برنامه روزانه می تواند بخشی از سبک زندگی سالم تر باشد.

اگر یبوست با تغییر رژیم غذایی بهتر نشود چه کنیم؟

یبوست همیشه ناشی از تغذیه نامناسب نیست.

NIDDK علاوه بر کمبود فیبر، کمبود مایعات و فعالیت کم، بیماری هایی مانند دیابت، کم کاری تیروئید و برخی اختلالات عصبی را نیز در میان علت های احتمالی یبوست قرار می دهد. بعضی داروها نیز می توانند در ایجاد این مشکل نقش داشته باشند.

بنابراین فردی که برای مدت طولانی دچار یبوست است نباید فقط مقدار فیبر را بیشتر و بیشتر کند و علت اصلی را نادیده بگیرد.

اگر مشکل مداوم است، بررسی پزشکی می تواند مشخص کند آیا عامل دیگری وجود دارد یا خیر.

آیا استفاده از ملین همیشه کار درستی است؟

ملین ها در بعضی افراد و شرایط می توانند برای درمان یبوست مورد استفاده قرار گیرند، اما انتخاب نوع درمان بهتر است با توجه به علت و شدت مشکل انجام شود.

NIDDK ابتدا تغییر رژیم غذایی، افزایش فعالیت و اصلاح عادت دفع را مطرح می کند و بسته به شرایط بیمار ممکن است پزشک درمان های دیگری نیز پیشنهاد کند.

مصرف خودسرانه و مداوم هر دارویی برای یک مشکل مزمن بدون مشخص شدن علت اصلی، رویکرد مناسبی نیست.

نظر پزشک درباره عادت های دفع

از دیدگاه پزشکی، یکی از نکات مهم این است که بیمار فقط زمانی به سلامت ناحیه مقعد توجه نکند که درد یا خونریزی شروع شده است. زور زدن روزانه، نشستن طولانی روی توالت و یبوست مداوم می توانند فشار زیادی به این ناحیه وارد کنند. اگر مدفوع مرتب سفت است، باید دلیل آن بررسی و عادت های غذایی و دفع اصلاح شوند. از طرف دیگر، درد و خونریزی مکرر را نباید خودسرانه به بواسیر نسبت داد، زیرا مشکلات مختلفی می توانند علائم مشابه ایجاد کنند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

هر ناراحتی کوتاه مدت هنگام دفع نیاز به مراجعه فوری ندارد، اما بعضی علائم ارزش بررسی بیشتری دارند.

بهتر است در شرایط زیر برای ارزیابی پزشکی اقدام شود:

• درد هنگام دفع مرتب تکرار می شود

• خونریزی مقعدی وجود دارد

• درد شدید یا رو به افزایش است

• یبوست برای مدت طولانی ادامه دارد

• تغییر مشخص و جدیدی در عادت دفع ایجاد شده است

• علائم با اقدامات ساده بهبود پیدا نمی کنند

NHS توصیه می کند درد مقعدی شدید، مداوم یا همراه با خونریزی بررسی شود و از خود تشخیصی علت درد پرهیز شود.

چند عادت ساده برای سلامت بهتر ناحیه مقعد

بسیاری از رفتارهای مفید پیچیده نیستند.

اگر نیاز به دفع ندارید، برای مدت طولانی روی توالت منتظر نمانید. اگر دفع انجام شده است، نشستن را فقط برای استفاده از تلفن همراه ادامه ندهید.

هنگام دفع فشار شدید وارد نکنید و اگر مدفوع مرتب سفت است، به جای عادت کردن به زور زدن، علت یبوست را پیدا کنید.

رژیم غذایی متنوع و حاوی فیبر داشته باشید و در صورت نداشتن محدودیت پزشکی، مایعات کافی مصرف کنید. فعالیت بدنی را نیز فراموش نکنید.

مجموع همین عادت های ساده می تواند دفع را آسان تر کند و فشار وارد شده به ناحیه انتهایی دستگاه گوارش را کاهش دهد.

جمع بندی

بسیاری از افراد تصور می کنند نحوه اجابت مزاج اهمیت چندانی ندارد، در حالی که زور زدن، نشستن طولانی روی توالت، یبوست و دفع مدفوع بسیار سفت می توانند با مشکلات ناحیه مقعد ارتباط داشته باشند.

مصرف فیبر و مایعات کافی، فعالیت بدنی، پرهیز از زور زدن و کاهش زمان غیر ضروری حضور در توالت از مهم ترین عادت هایی هستند که می توانند به دفع راحت تر کمک کنند.

در مقابل، اگر درد یا خونریزی مرتب تکرار می شود، بهتر است مشکل فقط به یبوست نسبت داده نشود. مشخص شدن علت اصلی علائم کمک می کند درمان درست انتخاب شود و از مصرف طولانی و بی دلیل داروها یا پمادهای مختلف جلوگیری شود.