چه زمانی تغییرات دفع و ناراحتی مقعد نیاز به بررسی دارد؟

تغییر در نحوه اجابت مزاج، مشاهده خون، خارش، احساس فشار یا ناراحتی در ناحیه مقعد از جمله علائمی هستند که ممکن است هر فردی در مقطعی از زندگی تجربه کند. بسیاری از این مشکلات موقت هستند و ممکن است بعد از چند روز یبوست یا تغییر رژیم غذایی ایجاد شوند، اما ادامه یا تکرار آنها می تواند نشان دهد که لازم است علت دقیق تری پیدا شود.

بیماری های مختلفی می توانند علائم مشابهی در این ناحیه ایجاد کنند. بواسیر، شقاق، آبسه، التهاب راست روده و حتی برخی بیماری های دیگر دستگاه گوارش ممکن است با خونریزی یا ناراحتی همراه باشند. به همین دلیل تشخیص فقط بر اساس یک علامت ساده همیشه امکان پذیر نیست. NIDDK نیز بواسیر و شقاق را در میان علت های خونریزی دستگاه گوارش پایینی قرار می دهد.

نکته مهم این است که بیمار بداند کدام تغییرات را می توان برای مدت کوتاهی تحت نظر گرفت و چه علائمی نیاز به مراجعه پزشکی دارند.

تغییر در اجابت مزاج همیشه به معنی بیماری نیست

تعداد دفعات دفع در افراد مختلف متفاوت است. رژیم غذایی، مصرف مایعات، فعالیت بدنی، استرس، سفر و بعضی داروها می توانند روی عملکرد روده تاثیر بگذارند.

بنابراین اگر فرد برای چند روز به دلیل تغییر رژیم غذایی دچار یبوست یا تغییر قوام مدفوع شده باشد، این مسئله به تنهایی به معنی وجود بیماری جدی نیست.

مشکل زمانی اهمیت بیشتری پیدا می کند که تغییر جدید برای مدت طولانی باقی بماند یا با نشانه های دیگری مثل خونریزی، درد، کاهش وزن یا احساس دفع ناقص همراه شود.

در چنین شرایطی بهتر است فرد فقط با تغییر رژیم یا مصرف خودسرانه دارو، علائم را برای مدت طولانی کنترل نکند.

خون قرمز روشن روی دستمال نشانه چیست؟

یکی از علائمی که معمولا باعث نگرانی می شود، مشاهده خون قرمز روشن بعد از اجابت مزاج است.

بواسیر داخلی می تواند باعث خونریزی از راست روده شود. خون ممکن است روی مدفوع، دستمال توالت یا داخل کاسه توالت دیده شود. NIDDK این الگو را یکی از علائم شناخته شده بواسیر داخلی معرفی می کند.

با این حال خونریزی فقط در بواسیر دیده نمی شود. شقاق مقعدی نیز می تواند خون قرمز روشن ایجاد کند و معمولا با درد هنگام یا بعد از اجابت مزاج همراه است. ASCRS درد شدید هنگام دفع و خونریزی را از علائم معمول شقاق معرفی می کند.

به همین دلیل اگر خونریزی تکرار شود، تشخیص علت اهمیت بیشتری از حدس زدن بر اساس رنگ خون دارد.

خارش اطراف مقعد از چه چیزی ایجاد می شود؟

خارش می تواند علت های مختلفی داشته باشد. تحریک پوست، رطوبت، بیماری های پوستی و بعضی مشکلات مقعدی از جمله علت های قابل بررسی هستند.

بواسیر خارجی نیز ممکن است با خارش همراه باشد. NIDDK خارش مقعد را در میان علائم بواسیر خارجی قرار می دهد.

از طرف دیگر، خود تمیز کردن بیش از حد نیز ممکن است پوست را تحریک کند. اگر فرد مرتب ناحیه را با فشار زیاد یا مواد شوینده قوی تمیز کند، ممکن است خارش بیشتر شود.

به همین دلیل خارش مداوم نباید فقط با شستشوی بیشتر درمان شود. اگر علامت ادامه پیدا کند یا همراه با خونریزی، درد یا ترشح باشد، بهتر است علت اصلی بررسی شود.

چه نشانه هایی ممکن است با بواسیر دیده شوند؟

بواسیر می تواند داخلی یا خارجی باشد و نوع بیماری روی علائم تاثیر دارد. بواسیر داخلی در داخل مقعد و پایین راست روده ایجاد می شود، در حالی که نوع خارجی زیر پوست اطراف مقعد شکل می گیرد.

افرادی که می خواهند درباره علائم هموروئید اطلاعات بیشتری داشته باشند باید بدانند که خونریزی روشن، بیرون زدگی بافت، خارش، درد یا وجود توده از جمله نشانه هایی هستند که ممکن است بسته به نوع بیماری دیده شوند. ASCRS همچنین ترشح مخاط، مشکل در تمیز کردن بعد از دفع و احساس گیر کردن مدفوع در ناحیه مقعد را از شکایت های احتمالی بعضی بیماران مبتلا به بواسیر داخلی علامت دار معرفی می کند.

البته وجود یکی از این نشانه ها برای تشخیص قطعی کافی نیست.

آیا بواسیر داخلی همیشه درد دارد؟

خیر. یکی از دلایلی که بعضی افراد دیر متوجه بواسیر داخلی می شوند این است که ممکن است بیماری در مراحل اولیه درد قابل توجهی ایجاد نکند.

NIDDK اعلام می کند که بواسیر داخلی که بیرون نزده باشد اغلب دردناک نیست. در مقابل، اگر بافت از دهانه مقعد بیرون بیاید یا پرولاپس کند، ممکن است بیمار درد یا ناراحتی بیشتری احساس کند.

بنابراین نبود درد به معنی نبود مشکل نیست. ممکن است فرد فقط متوجه خونریزی هنگام دفع شود.

در مقابل، درد شدید و واضح هنگام دفع می تواند احتمال مشکلات دیگری مانند شقاق را نیز مطرح کند.

توده کنار مقعد چه معنایی دارد؟

احساس یک برجستگی یا توده در اطراف مقعد می تواند دلایل متفاوتی داشته باشد.

در بواسیر خارجی ممکن است تورم یا توده حساس در اطراف دهانه مقعد ایجاد شود. Mayo Clinic تورم یا وجود توده سخت اطراف مقعد را در میان نشانه های احتمالی بواسیر معرفی می کند.

اگر داخل بواسیر خارجی لخته خون تشکیل شود، توده می تواند دردناک تر شود.

اما هر توده ای در اطراف مقعد بواسیر نیست. آبسه نیز ممکن است با تورم و درد ظاهر شود و در برخی موارد با تب یا قرمزی پوست همراه باشد. ASCRS درد، تورم، قرمزی اطراف مقعد و تب را از علائم رایج آبسه معرفی می کند.

بنابراین توده ای که به سرعت بزرگ شده یا با درد شدید، تب یا ترشح همراه است نیاز به ارزیابی دقیق تری دارد.

ترشح مخاط یا احساس رطوبت چرا ایجاد می شود؟

بعضی بیماران از احساس رطوبت، ترشح یا سخت شدن تمیز کردن ناحیه بعد از دفع شکایت دارند.

در بواسیر داخلی بیرون زده، ممکن است ترشح مخاط یا تحریک پوست اطراف مقعد ایجاد شود. ASCRS این علائم را در بعضی بیماران مبتلا به بواسیر داخلی علامت دار گزارش می کند.

اما اگر ترشح چرکی باشد، مسئله متفاوت است. وجود چرک می تواند احتمال عفونت یا آبسه را مطرح کند و نباید آن را با ترشح مخاطی ساده یکی دانست.

خصوصیات ترشح، وجود بو، درد و تورم می توانند به پزشک در تشخیص علت کمک کنند.

احساس دفع ناقص از کجا می آید؟

احساس اینکه بعد از اجابت مزاج هنوز چیزی باقی مانده است، می تواند برای بعضی افراد آزاردهنده باشد.

در برخی موارد بواسیر داخلی بزرگ یا بیرون زده ممکن است باعث احساس وجود بافت یا گیر کردن مدفوع در دهانه مقعد شود. ASCRS این احساس را در میان شکایت های احتمالی بعضی بیماران مبتلا به هموروئید ذکر می کند.

با این حال احساس دفع ناقص می تواند علت های دیگری نیز داشته باشد و نباید فقط بر اساس این علامت تشخیص بواسیر گذاشت.

اگر این وضعیت به تازگی ایجاد شده یا همراه با تغییر مداوم در عادت دفع باشد، بهتر است پزشک علت را بررسی کند.

بیرون زدگی هنگام دفع به چه معناست؟

گاهی فرد هنگام اجابت مزاج متوجه بیرون آمدن بافت از دهانه مقعد می شود.

بواسیر داخلی می تواند به مرور بیرون بزند. NIDDK پرولاپس یا بیرون آمدن بواسیر داخلی از دهانه مقعد را یکی از علائم این بیماری معرفی می کند.

با این حال بیرون زدگی همیشه به معنی بواسیر نیست. پرولاپس راست روده نیز می تواند باعث خروج بافت شود و این دو بیماری با یکدیگر تفاوت دارند. ASCRS توضیح می دهد که در پرولاپس راست روده بخش کامل تری از دیواره روده بیرون می آید، در حالی که بواسیر فقط لایه های نزدیک دهانه مقعد را درگیر می کند.

به همین دلیل بیرون زدگی مکرر بهتر است معاینه شود.

نقش یبوست در ایجاد مشکلات مقعدی

یبوست یکی از مهم ترین عوامل زمینه ساز مشکلات هنگام دفع است.

وقتی مدفوع خشک و سفت باشد، فرد برای دفع فشار بیشتری وارد می کند. فشار مکرر می تواند احتمال بروز یا تشدید بواسیر را افزایش دهد. Mayo Clinic زور زدن هنگام دفع، یبوست طولانی و رژیم کم فیبر را از عوامل مرتبط با ایجاد بواسیر معرفی می کند.

مدفوع سفت همچنین ممکن است باعث آسیب به پوشش مقعد و ایجاد شقاق شود.

به همین دلیل در بسیاری از مشکلات این ناحیه، اصلاح یبوست بخشی از درمان یا پیشگیری است.

چرا نشستن طولانی روی توالت مناسب نیست؟

بعضی افراد بعد از پایان دفع نیز برای استفاده از تلفن همراه یا مطالعه مدت زیادی روی توالت می نشینند.

این عادت می تواند فشار وارد شده به ناحیه مقعد را افزایش دهد. Mayo Clinic نشستن طولانی، به خصوص روی توالت، را در میان عوامل مرتبط با بواسیر قرار می دهد.

بهتر است فرد فقط زمانی روی توالت بنشیند که نیاز به دفع دارد و پس از پایان آن نیز زمان حضور را بدون دلیل طولانی نکند.

این تغییر ساده ممکن است به خصوص برای کسانی که روزانه مدت زیادی در توالت می مانند مفید باشد.

چه زمانی خونریزی نیاز به بررسی دارد؟

مشاهده مقدار کمی خون یک بار ممکن است در اثر یک مشکل ساده ایجاد شده باشد، اما خونریزی مکرر را بهتر است نادیده نگیرید.

دلایل خونریزی مقعدی فقط به بواسیر محدود نیستند. Mayo Clinic شقاق، یبوست، مدفوع سفت و بواسیر را از علت های رایج خونریزی معرفی می کند، اما بیماری های دیگری نیز ممکن است باعث این علامت شوند.

همچنین بعضی بیماری های مهم تر نیز می توانند با خونریزی یا توده ظاهر شوند. برای مثال Mayo Clinic اشاره می کند که سرطان مقعد ممکن است باعث خونریزی، درد یا توده شود و بعضی علائم آن با بواسیر اشتباه گرفته شوند.

هدف از بیان این موضوع ایجاد نگرانی نیست، بلکه تاکید بر این نکته است که خونریزی مداوم نباید برای ماه ها بدون تشخیص به بواسیر نسبت داده شود.

چه تفاوتی میان درد بواسیر و شقاق وجود دارد؟

در شقاق، درد اغلب هنگام اجابت مزاج شروع می شود و ممکن است از چند دقیقه تا چند ساعت بعد ادامه پیدا کند. ASCRS این نوع درد را یکی از ویژگی های معمول شقاق معرفی می کند.

بواسیر داخلی بدون بیرون زدگی اغلب دردناک نیست، اما بواسیر خارجی یا بواسیر داخلی پرولاپس شده می تواند باعث درد و ناراحتی شود.

جدول زیر یک مقایسه کلی ارائه می دهد:

علامت	بواسیر	شقاق
خون قرمز روشن	ممکن است دیده شود	ممکن است دیده شود
درد تیز هنگام دفع	همیشه وجود ندارد	شایع تر است
توده اطراف مقعد	ممکن است وجود داشته باشد	معمولا علامت اصلی نیست
بیرون زدگی بافت	ممکن است رخ دهد	معمولا وجود ندارد
ارتباط با یبوست	دارد	دارد

این تفاوت ها فقط برای آشنایی هستند و جای تشخیص پزشکی را نمی گیرند.

چه زمانی درد مقعد نیاز به مراجعه سریع دارد؟

درد خفیف همیشه وضعیت اورژانسی نیست، اما درد شدید همراه با خونریزی یا علائم دیگر باید جدی تر گرفته شود.

NIDDK توصیه می کند اگر فرد دچار درد شدید مقعد همراه با خونریزی است، به خصوص اگر درد شکمی، اسهال یا تب نیز وجود دارد، سریع برای دریافت مراقبت پزشکی اقدام کند.

وجود تب و تورم دردناک نیز می تواند احتمال عفونت یا آبسه را مطرح کند.

اگر شدت علائم به سرعت افزایش پیدا می کند، منتظر ماندن برای برطرف شدن خود به خودی همیشه انتخاب مناسبی نیست.

پزشک چگونه علت مشکل را تشخیص می دهد؟

برای تشخیص، ابتدا شرح حال بیمار اهمیت دارد. زمان شروع خونریزی یا درد، سابقه یبوست، وجود توده و نوع علائم بررسی می شوند.

پزشک ممکن است اطراف مقعد را از نظر وجود تورم، بواسیر بیرون زده، لخته، تحریک پوستی یا شقاق بررسی کند. NIDDK این موارد را بخشی از معاینه برای تشخیص بواسیر معرفی می کند.

برای بواسیر داخلی نیز ممکن است بررسی داخل راست روده با روش هایی مانند معاینه انگشتی یا آنوسکوپی انجام شود. Mayo Clinic آنوسکوپ، پروکتوسکوپ و سیگموئیدوسکوپ را از ابزارهایی می داند که ممکن است برای مشاهده بخش پایینی روده و راست روده مورد استفاده قرار گیرند.

نظر پزشک درباره تغییرات ناحیه مقعد

از دیدگاه پزشکی، مهم ترین موضوع این است که درد، خونریزی و توده فقط اسم یک بیماری نیستند، بلکه علائمی هستند که ممکن است علت های مختلفی داشته باشند. بواسیر داخلی ممکن است با خونریزی بدون درد ظاهر شود، در حالی که شقاق معمولا درد واضح تری هنگام اجابت مزاج ایجاد می کند. آبسه نیز می تواند با درد، تورم و تب همراه باشد. اگر علائم برای مدت کوتاهی ایجاد شده و برطرف شوند، ممکن است مراقبت ساده کافی باشد، اما تکرار خونریزی، تغییر در نوع درد، ایجاد توده جدید یا وجود ترشح چرکی نیاز به بررسی دارد.

برای کاهش احتمال مشکلات هنگام دفع چه کنیم؟

بخش مهمی از پیشگیری به جلوگیری از یبوست و کاهش فشار هنگام دفع مربوط می شود.

مصرف فیبر کافی می تواند به نرم تر شدن مدفوع کمک کند. رژیم کم فیبر نیز از عوامل مرتبط با بواسیر محسوب می شود.

علاوه بر تغذیه، بهتر است:

• هنگام دفع زور نزنید

• مدت زیادی روی توالت ننشینید

• مایعات کافی متناسب با شرایط بدن مصرف کنید

• دفع را برای مدت طولانی به تعویق نیندازید

• فعالیت بدنی منظم داشته باشید

• در صورت تکرار خونریزی یا درد، مراجعه را عقب نیندازید

هدف این اقدامات کاهش فشار غیر ضروری روی ناحیه مقعد است.

جمع بندی

تغییر در دفع، خونریزی، خارش، درد، بیرون زدگی و احساس توده می توانند علت های متفاوتی داشته باشند. بواسیر یکی از بیماری های شایع این ناحیه است و نوع داخلی و خارجی آن می توانند نشانه های متفاوتی ایجاد کنند.

خونریزی روشن بیشتر در بواسیر داخلی دیده می شود، در حالی که نوع خارجی ممکن است با خارش، تورم و درد همراه باشد. با این حال شقاق، آبسه و سایر مشکلات نیز می توانند علائمی مشابه داشته باشند.

مهم ترین کار این است که علائم مداوم فقط بر اساس حدس به یک بیماری نسبت داده نشوند. اگر خونریزی تکرار می شود، درد شدید است، توده جدید ایجاد شده یا ترشح و تب وجود دارد، بررسی پزشکی می تواند علت واقعی را مشخص کند و از ادامه درمان اشتباه جلوگیری کند.